50 JAAR KONING BOUDEWIJNSTICHTING
Brieuc Van Damme: "Onze filantropische projecten mikken op een maximale maatschappelijke impact"
Veel alumni bouwen een succesvolle carrière uit, maar zoeken op een bepaald moment naar manieren om iets terug te geven. Waar ziet u vandaag de grootste opportuniteiten voor alumni om maatschappelijke impact te hebben?
Brieuc Van Damme: ‘Iets teruggeven’ aan de samenleving gaat veel ruimer dan geld schenken. Mensen kunnen vermogen, maar ook tijd, expertise én hun netwerk inzetten. Voor alumni die financieel iets willen doen, is de Koning Boudewijnstichting een interessant filantropisch platform, denk ik. Mensen die vermogen hebben opgebouwd maar niet goed weten hoe ze dat het best maatschappelijk inzetten, kunnen bij de Stichting terecht. De filantropieadviseurs bekijken samen met hen de maatschappelijke noden en welk instrument het meest geschikt is: bijdragen aan een bestaand fonds, zelf een fonds oprichten of andere activa inzetten.
Dat hoeven overigens niet alleen financiële middelen te zijn. De Stichting krijgt ook kunstcollecties, archieven, vastgoed en andere activa toevertrouwd. De vraag is telkens dezelfde: hoe kunnen opgebouwde activa worden omgezet in maatschappelijke impact?
Daarnaast is er een tweede vorm van engagement die voor alumni bijzonder relevant is: expertise ter beschikking stellen. De ruim 1.700 filantropische fondsen van de Stichting hebben elk een eigen vorm van governance. De Stichting steunt voor een belangrijk deel op ongeveer 5.000 vrijwilligers die hun expertise, netwerk en achtergrond ter beschikking stellen. Het gaat om academici, ondernemers, ambtenaren en mensen uit het middenveld. Deze vrijwilligers worden bijvoorbeeld ingeschakeld om in jury’s of beheerscomités te zetelen. Voor de beheerscomités van de filantropische fondsen gaat de Stichting zelf op zoek naar mensen met het juiste profiel en de juiste expertise. Voor ervaren alumni is dat een concrete manier om niet alleen geld, maar ook tijd, expertise en netwerk in te zetten. De Stichting zelf heeft zo’n 200-tal mensen op de payroll.
Voor jonge afgestudeerden is de drempel soms hoger. Welke vormen van engagement ziet u voor hen als meest haalbaar én impactvol?
Brieuc Van Damme: Bij jongere generaties zie ik toch een enigszins andere benadering van filantropie. Vooral jonge ondernemers, onder meer uit de techsector, willen wel degelijk iets teruggeven, maar doen dat niet noodzakelijk via het klassieke model van een gift. Zij denken eerder aan het ondersteunen van jonge ondernemers, investeren in start-ups, sociaal ondernemerschap of projecten waarin economische activiteit en maatschappelijke doelstellingen samenkomen. De Koning Boudewijnstichting onderzoekt daarom hoe ze deze nieuwe vormen van engagement kan ondersteunen.
Ook technologie verandert de manier van geven. Wij hebben een platform dat mensen met bijvoorbeeld €20 of €40 per maand op basis van hun voorkeuren kennis laat maken met verschillende maatschappelijke projecten. De bedoeling is om jongere generaties geleidelijk aan en op een andere manier bij filantropie te betrekken. Ook op fiscaal vlak willen we drempels wegnemen. Voor giften vanaf €40 kunnen we fiscale attesten uitreiken, zodat schenkers een belastingvermindering kunnen genieten. De Koning Boudewijnstichting zorgt daarbij voor de volledige administratieve afhandeling. Zo maken we filantropie niet alleen impactvol, maar ook eenvoudig en toegankelijk.
De stichting werkt vaak achter de schermen maar speelt een sleutelrol. Hoe fungeert de Koning Boudewijnstichting als brug tussen geëngageerde burgers en maatschappelijke projecten? En waar kunnen alumni concreet aansluiten?
Brieuc Van Damme: Wij hebben eigenlijk een hybride model. De Stichting beschikt enerzijds over eigen middelen waarmee ze zelf maatschappelijke initiatieven kan ondersteunen. En anderzijds is ze steeds meer een filantropisch platform voor mensen die zelf maatschappelijke doelstellingen willen realiseren. En met de groeiende groep babyboomers die na een succesvolle professionele loopbaan uitstroomt, zullen de middelen hoogstwaarschijnlijk alleen maar toenemen. Onder hen bevinden zich voormalige ondernemers, CEO’s en mensen die hoge verantwoordelijkheden hebben gedragen en die tegelijk op zoek zijn naar een manier om hun ervaring maatschappelijk nuttig te maken.
Dat platform biedt een belangrijk voordeel: je hoeft niet zelf een stichting op te richten, projecten te zoeken, controles uit te voeren en de administratie te doen. De Koning Boudewijnstichting beschikt na vijftig jaar over de expertise en het ecosysteem om middelen te koppelen aan projecten die aansluiten bij de doelstellingen van de schenkers, zoals alumni.
“Filantropie kan risico’s nemen die een overheid moeilijk kan nemen omdat de overheid met belastinggeld werkt.”
Over hoeveel middelen spreken we?
Brieuc Van Damme: De Koning Boudewijnstichting beschikt over ongeveer €1,8 miljard beheerd vermogen en circa 1.700 filantropische fondsen. De kritische massa maakt bovendien samenwerking mogelijk. Zo kunnen verschillende fondsen die kankeronderzoek ondersteunen bijvoorbeeld hun middelen en expertise bundelen, in plaats van ieder afzonderlijk te werken.
Van Damme bevestigt expliciet dat samenwerking met alumni- of andere verenigingen mogelijk is. De Stichting kan helpen bij de selectie en controle van projecten, de filantropische infrastructuur en, wanneer aan de voorwaarden is voldaan, de fiscale aspecten. Maar, benadrukt hij: “Wij gaan nooit voor hen beslissen. Wij faciliteren. De projecten moeten door de vereniging zelf gedragen worden.”
Voor Van Damme is precies dat de corebusiness van de Stichting: vijftig jaar opgebouwde kennis. Gespecialiseerde medewerkers en externe experts helpen bepalen waar middelen werkelijk het verschil kunnen maken.
Daarbij bestaat geen eenvoudige formule voor impact. De Stichting combineert kwantitatieve informatie met terreinkennis en vertrouwen. Bij belangrijke projecten gebeurt due diligence: gesprekken met het management, referentieonderzoek en, indien nodig, financiële audits.
Daarbij stelt Van Damme dat impact niet gelijk staat aan risicoloosheid. “Integendeel. Filantropie kan juist risico’s nemen die een overheid moeilijk kan nemen omdat de overheid met belastinggeld werkt. Wij werken niet met belastinggeld. Soms moet men bewust ‘een stap in het ongewisse’ durven zetten om maatschappelijke vernieuwing mogelijk te maken. Dat betekent niet roekeloos handelen, maar wel aanvaarden dat echte innovatie niet altijd vooraf volledig meetbaar of voorspelbaar is.”
Van Damme ziet nieuwe modellen ontstaan waarbij filantropisch geld het risico kan dragen dat nodig is om uiteindelijk economisch duurzame maatschappelijke activiteiten mogelijk te maken. De unieke meerwaarde van filantropisch kapitaal is juist dat het soms risico’s kan nemen waar overheid of klassieke investeerders dat niet kunnen.
Ook uit zijn ervaring met de Vrijdaggroep (lees hier de bio van Brieuc Van Damme) komt een interessante definitie van impact naar voren: een goed idee of rapport is niet voldoende. Tussen een idee lanceren en het uiteindelijk in beleid zien verschijnen, liggen vele stappen. Maatschappelijke verandering vraagt dus niet alleen ideeën, maar ook netwerken, draagvlak creëren, volgehouden engagement en mensen die het idee verder uitvoeren.
Zie je bepaalde trends in het maatschappelijk engagement?
We zien een evolutie naar meer professionalisering van het engagement: impactmeting, strategische inzet van middelen, professionele selectie, governance en due diligence. En het gaat steeds minder uitsluitend over geld geven en steeds meer over de vraag waar geld, vermogen, expertise en netwerk de grootste maatschappelijke meerwaarde kunnen creëren.
En zoals gesteld beschouwen jonge ondernemers ‘iets teruggeven’ niet noodzakelijk als een klassieke gift. Sociaal ondernemerschap, investeren in maatschappelijke start-ups en het combineren van economische en sociale doelstellingen winnen aan belang. Filantropie en ondernemerschap groeien dus naar elkaar toe.
Wat zie jij als jouw grootste uitdagingen als CEO?
Brieuc Van Damme: Ik zie twee grote zaken. Eén, de kansen op groei die zich voor de Stichting voordoen in goede banen leiden, de organisatie futureproof maken. En twee, het recent opgerichte programma ‘Democratie’ mee vorm geven. De huidige polarisering vind ik zorgwekkend, met bovendien steeds meer groepen die zich van de democratie distantiëren. Wij willen het waardevolle van de democratie mee promoten.
Fa Quix en Freddy Nurski
Wat is en wat doet de Koning Boudewijnstichting?
De Koning Boudewijnstichting (KBS) is een onafhankelijke en pluralistische stichting van openbaar nut die zich inzet voor een betere samenleving. Ze begeleidt mensen, families, bedrijven en organisaties die zich willen engageren voor het algemeen belang, versterkt maatschappelijke initiatieven met een positieve en duurzame impact, brengt expertise samen rond complexe maatschappelijke uitdagingen en stimuleert filantropie in al haar vormen. Om die missie waar te maken beheert de Stichting meer dan 1.700 filantropische fondsen en ondersteunt ze jaarlijks duizenden projecten en individuen in België en daarbuiten. Daarbij kan ze rekenen op een uitgebreid netwerk van duizenden vrijwilligers en onafhankelijke experten die hun kennis en ervaring inzetten in jury's, adviesorganen en beheerscomités. Zo zorgt de Stichting ervoor dat filantropische middelen, expertise en engagement maximaal bijdragen aan maatschappelijke impact. De Koning Boudewijnstichting focust op een zestal domeinen: gezondheid, erfgoed & cultuur, sociale rechtvaardigheid & armoede, klimaat, milieu & biodiversiteit, onderwijs & ontwikkeling van talenten, en tot slot het verankeren van onze democratie en dit alles op lokaal, nationaal en internationaal niveau. De KBS krijgt geen overheidssubsidies, maar krijgt wel een belangrijke toelage van de Nationale Loterij. De Koning Boudewijnstichting werd in 1976 opgericht naar aanleiding van het 25-jarig koningschap van koning Boudewijn, en bestaat dit jaar dus 50 jaar. Wie voor een schenking, gift of donatie een geschikte oplossing wenst, contacteert daartoe het Centrum voor Filantropie van de KBS dat een regeling op maat uitwerkt.
Meer info op de website van de Koning Boudewijnstichting: https://kbs-frb.be/nl