Leuven als proeftuin voor mobiliteit
Sinds januari rijdt in Leuven een autonome shuttlebus rond. En met succes, en dit in een stad met één van de meest complexe verkeerssituaties die denkbaar zijn, met onder andere de wirwar van studenten op de fiets, te voet en met de step. Leuven fungeert als proeftuin voor deze nieuwe vorm van mobiliteit. Tim Asperges, mobiliteitsadviseur van de stad Leuven, kwam op 24 april 2026 in de Brabanthal een en ander toelichten voor een publiek van Ekonomika Alumni uit Vlaams-Brabant.
Tim Asperges
Het project van de autonome cityshuttles, elektrisch aangedreven, past in een veel breder plaatsje, namelijk de ambitie van de stad Leuven om tegen 2030 klimaatneutraal te zijn. Tim Asperges: ‘9 op de 10 pendelaars naar Leuven komen met de auto. En de auto is in het algemeen nog steeds bij uitstek het belangrijkste transportmiddel waarmee mensen zich in het Leuvense verplaatsen. Auto’s nemen echter ook veel ruimte in beslag, bijvoorbeeld door de parkeerplaatsen. We willen parkeerruimtes inruilen voor hoogwaardiger ruimtegebruik, zoals groenaanleg. Bovendien wil de stad Leuven minder voertuigkilometers dan vandaag. Als we niets doen, dan zal het congestieprobleem alleen maar toenemen. Maar met autonoom rijden dreigt het aantal kilometers per voertuig ook toe te nemen, met zo’n 20%, door meer en langere verplaatsingen. Voor jongeren die nog geen rijbewijs hebben, ouderen, slechtzienden, mindervaliden, … is autonoom rijden uiteraard een zegen: zij zullen zich dan ook in het verkeer kunnen begeven.’
‘Gedeeld vervoer’
Tim Asperges ziet daarom een oplossing in het beperken van het autonoom rijden in de stad tot wat hij noemt ‘gedeeld vervoer’, zijnde taxiverkeer en openbaar vervoer, dus robotaxi’s en bus shuttles. ‘Door hun grote frequentie van rijden, kunnen zij korte wachttijden en een sterke service aanbieden. Een autonoom rijdend voertuig vervoert vijf maal zoveel reizigers per voertuig dan een bestuurd voertuig. Voor het busvervoer komt er nog het nijpend tekort aan buschauffeurs bij. Dit blijft een knelpuntberoep en de situatie verbetert er niet op. Autonome cityshuttles zijn dan een alternatief. In Leuven is de Vlaamse vervoermaatschappij De Lijn gestart met een proefproject in Leuven. In steden in de VS zoals San Francisco is dat met Waymo (Google) al stevig ingeburgerd. Dat is ook het geval in grote Chinese steden. Een bijkomend argument pro autonoom rijdende bussen is het kostenaspect. Na een volledige uitrol zou dit jaarlijks tot 200 miljoen euro kostenbesparingen met zich meebrengen bij een evolutionair scenario.’
Het demoproject in Leuven beoogt level 4 van autonoom rijden (noot: er zijn 5 levels in autonoom rijden, waar bij level 5 het voertuig volledig automatisch rijdt en er geen chauffeur meer in het voertuig zit en er dus ook geen menselijke interventie meer mogelijk is, en ook niet meer nodig is). Met level 4 wordt al een hoge graad van autonoom rijden bereikt waarbij het voertuig alle rijtaken volledig zelf uitvoert, al zit er wel nog een chauffeur in het voertuig die altijd nog kan ingrijpen. Het Leuvense demoproject wordt uitgevoerd op de zeer complexe stedelijke route van een nieuwe stadslijn 16 die nooit is opgestart omwille van een gebrek aan chauffeurs. Het project is in september 2025 van start gegaan en is sinds 22 januari 2026 open voor het publiek. Dit demoproject loopt nog tot juni 2027. Er wordt gewerkt met de Chinese provider WeRide die in een joint venture zit met EU OEM’s zoals Renault en Bosch.
ll
Technologie is natuurlijk cruciaal in dit verhaal. En de markt is daar nog volop in beweging. Finaal zullen er winnaars en verliezers uit komen.
Tim Asperges, mobiliteitsadviseur stad Leuven
Na een initiële fase van zware investeringen volgt er na 10 jaar een terugverdieneffect.
It’s all about technology
Tim Asperges: ‘De technologie is natuurlijk cruciaal in dit verhaal. En de markt is daar nog volop in beweging. Finaal zullen er winnaars en verliezers uit komen. Waymo gebruikt 3 soorten van sensoren om het autonoom rijden ‘in goede banen te leiden’: er zijn 14 camera’s, 6 radars en 4 lidars (= Light Detection and Ranging, dat de reflectietijd van laserlicht meet en dus ook de afstand mee helpt bepalen), dus in totaal 24 sensoren van 3 verschillende types. Daar tegenover staat Tesla (Model 3) dat maar met 8 camera’s werkt, nul radars en nul lidars. Dat is dus een substantieel verschil, zeker ook qua kostprijs.’
En van kostprijs gesproken, wat kost het volledig omvormen tot autonoom rijden voor vervoersmaatschappij De Lijn? Tim Asperges gewaagt van een bedrag van 400 miljoen euro om de noodzakelijke opschaling te kunnen maken. Maar na een initiële fase van zware investeringen volgt er na 10 jaar een sterk terugverdieneffect. Er zal een grote kostenbesparing zijn omdat er veel minder chauffeurs nodig zullen zijn. Maar tegelijk zullen nieuwe profielen moeten worden gevonden, bv. controllers die op afstand de autonoom rijdende bussen monitoren. In China beheert nu al één controller 20 autonoom rijdende bussen.
Maar Tim Asperges ziet nog andere voordelen: ‘Er zullen minder parkeerplaatsen op straat nodig zijn. En we evolueren van parkeren in de stad naar parkeren buiten het centrum met pick-up and drop off in the city. Dus met pick-up-punten buiten de stadsring. Het proefproject van autonoom rijden in Leuven behelst ook de ringbussen rond Leuven.’
Tim Asperges wees ook nog op een aantal andere ingrijpende veranderingen die het gevolg zullen zijn van het gedeeld autonoom verkeer: het dynamisch gebruik van de parkeerruimtes, soms alleen voor laden en lossen, soms alleen voor privé, soms alleen voor gedeeld autonoom vervoer. En er kunnen ook dynamische toegangsrechten worden toegekend voor voertuigen met alleen maar een chauffeur. Hetgeen een aanwezige deed opmerken ‘dat dit dan wel een zeer gereguleerd systeem zal worden waar de individuele vrijheid erg in beknot wordt’.
Fa Quix